naar boven

logo-ingeborg-douwes-centrum

  • ingeborg-douwes-centrum-01

  • ingeborg-douwes-centrum-02

  • ingeborg-douwes-centrum-03

  • ingeborg-douwes-centrum-05

  • ingeborg-douwes-centrum-06

Individuele behandeling is er zowel voor mensen die zelf kanker hebben (gehad) als voor naasten en nabestaanden. De behandeling wordt afgestemd op uw vragen en behoeften. U kunt alleen komen, maar ook samen met uw partner of uw gezin. De individuele behandeling kan op verschillende manieren worden ingezet: face-to-face of via begeleide internetbehandeling of een combinatie daarvan. Kinderen en jongeren worden behandeld door gespecialiseerde kinder- en jeugdpsychologen.

Samen met u wordt gezocht naar hoe u op uw eigen manier kunt omgaan met de gevolgen van kanker. Hoe vergroot u uw veerkracht, welke invloed heeft kanker op uw relaties en hoe geeft u antwoord op vragen over zingeving? Hoe kunt u samen met uw naasten de kracht vinden om verder te gaan? Het doel is uw evenwicht te hervinden.

Naast gesprekken wordt er vaak gebruik gemaakt van visualisaties, aandachtgerichte- (of meditatieve) en ontspanningsoefeningen. Daarnaast hebben de therapeuten hun eigen expertise in diverse vormen van behandelingen, zoals existentiële therapie, traumabehandeling (o.a. EMDR), ACT en cognitieve gedragstherapie. Wij bieden tevens de mogelijkheid voor een drietal individuele sessies haptotherapie.

Het IDC werkt conform de GGZ-(zorg)standaarden. Meer informatie vindt u online op:
Individuele behandeling wordt op verschillende locaties in en om Amsterdam aangeboden. De spreekuren zijn van maandag tot en met vrijdag onder kantoortijden. Op woensdagavond is er avondspreekuur.

Meer informatie over het reguliere aanbod en de door het IDC geboden interventies leest u onderaan deze pagina.

Individueel ondersteuningsprogramma voor naasten van mensen met een hersentumor en hersenmetastasen
Het VU Medisch Centrum (Vumc) heeft een individueel ondersteuningsprogramma ontwikkeld om naasten van mensen met een hersentumor en hersenmetastasen handvatten te geven om met dit moeilijke ziektebeeld om te kunnen gaan. Het Ingeborg Douwes Centrum biedt dit programma als eerste organisatie in Nederland in samenwerking met het VUmc. Meer informatie vindt u hier.

E-health behandeling
Naast face-to-face behandelingen biedt het IDC ook internetbehandeling (e-health).  Wij werken momenteel met de module www.minderangstbijkanker.nl van het Helen Dowling Instituut. Deze module wordt aangeboden als blended care (een combinatie van face-to-facecontact met een online behandeling) voor mensen die angstklachten ervaren als gevolg van kanker.

Pilot Aanpassingsstoornis
Sinds in 2012 de aanpassingsstoornis uit het basispakket is gehaald, valt een deel van de (ex-)patiënten met kanker en een aanpassingsstoornis tussen wal en schip. In overleg met het ministerie van VWS is besloten om tussen 1 maart 2018 tot 1 maart 2020 middels een pilot te onderzoeken wat de invloed van zorg volgens de richtlijn Aanpassingsstoornis is op het welzijn en de behoefte aan zorg bij (ex-)kankerpatiënten met de indicatie aanpassingsstoornis. Om hiervoor in aanmerking te komen, geldt een aantal voorwaarden. Meer informatie vindt u hier.

Regulier behandelaanbod

Bij patiënten en naasten die verwezen worden naar deze gespecialiseerde psychosociale zorg is er vaak sprake van een verstoord evenwicht tussen draaglast en draagkracht. Hierdoor kunnen psychische klachten of problemen ontstaan, zoals somberheid, angst, prikkelbaarheid en vermoeidheid. Psychosociale interventies zijn er dan op gericht de draagkracht te vergroten en zo de psychische klachten te verminderen.

Er is geen uniform protocol voor de psychologische behandeling van mensen met kanker en hun naasten. In de oncologie gespecialiseerde zorgverleners passen verschillende therapeutische behandelmethoden toe, zoals cognitieve gedragstherapie, inzicht gevende psychotherapie en systeemtherapie, toegespitst op de hulpvraag van de cliënt. Waar mogelijk wordt gebruik gemaakt van (onderdelen uit) evidence based behandelprotocollen (bijvoorbeeld protocollen voor angst, depressie en trauma), die worden toegespitst op de psycho-oncologie. Psychosociale interventies kunnen gericht zijn op de emotionele verwerking van de ziekte en de medische behandeling, op acceptatie en adequate coping, op angst voor terugkeer van kanker of op het leren omgaan met een naderend levenseinde. Daarnaast richt psychosociale zorgverlening zich op problematiek bij vermoeidheid, problematiek binnen de partnerrelatie of het gezin, en op maatschappelijke gevolgen van kanker, bijvoorbeeld met betrekking tot werk. De behandeling is gericht op het leren accepteren en leren omgaan met blijvende klachten (zoals angst voor terugkeer en onzekerheid over de toekomst of blijvende restschade) en niet zozeer op het oplossen van deze blijvende klachten.

Interventies die worden geboden bij het IDC

Veel gebruikte onderdelen in de behandeling zijn: psycho-educatie; ontspanningsoefeningen (relaxatie); op verhaal komen (confrontatie met het verhaal en het invlechten van het verhaal in het eigen levensverhaal); rouw over het geleden verlies (verlies van gezondheid, toekomst, onschendbaarheid, normaal zijn, maar ook daadwerkelijk verlies van een dierbare); werken aan acceptatie van wat er nu is en leren omgaan met angsten en onzekerheid (acceptance and commitment therapy en mindfulness); hervinden van evenwicht en versterken van de veerkracht; aanpassen van leefstijl aan nieuwe situatie; zingeving; levensvragen en betekenis geven en heroriëntatie; herstel sociale relaties. Bovenstaande aandachtspunten worden indien nodig aangevuld met specifieke therapie voor specifieke problematiek. Denk hierbij aan traumabehandeling (Eye movement desentization and reprocessing - EMDR), activeren en negatieve gedachten opsporen bij somberheid, versterking van de relatie van echtparen (Emotion Focessed Therapy - EFT), cognitieve gedragstherapie bij vermoeidheid, diverse groepsbehandelingen (leven met kanker, als je weet dat je niet meer beter wordt, rouw, partner groep), systeemgesprekken met het gezin. Indien nodig kan aanvullende medicatie door een psychiater worden voorgeschreven.

Hieronder wordt uitgebreider ingegaan op de diverse onderdelen:

Psycho-educatie
Het geven van informatie over de psychologische gevolgen van de ziekte en de behandeling voor de patiënt en diens naaste middels gesprekken, informatiemateriaal, en online modules.

Ontspanningsoefeningen (relaxatie)
Gespannenheid en lichamelijke onrust wordt veel gezien bij deze doelgroep. Het actief aanleren van het ontspannen van het lichaam draagt bij aan herstel en aan het zich beter voelen. Meer lichaamsgerichte oefeningen helpen daarnaast het lichaam weer te gaan voelen.

Op verhaal komen
Het belangrijkste onderdeel uit evidence based traumabehandeling en angstbehandeling is de confrontatie met de gebeurtenis aan te gaan en deze niet te vermijden. Door op verhaal te komen kan de verwerking beginnen of verder gaan. In het verhaal is ook ruimte voor de emoties die bij het verhaal horen, waarbij woorden worden gegeven aan de emoties die gevoeld worden. Door het herleven en doorleven van dat wat er gebeurd is, neemt de emotionele lading af en wordt de ervaring een onderdeel van het levensverhaal. Ook is een belangrijk onderdeel om de veerkracht te versterken.

Rouw over het geleden verlies
Hierbij gaat het vooral om stilstaan bij en bewustwording van het verlies dat geleden is en de erkenning krijgen dat je hier verdrietig om mag zijn. Dat het niet vreemd is dat je niet alleen maar blij bent dat de behandeling aanslaat maar ook boos en verdriet ervaart dat je überhaupt ziek geworden bent. Het gaat om verlies van gezondheid, toekomst, onschendbaarheid, normaal zijn, maar ook daadwerkelijk verlies van een dierbare.
Werken aan acceptatie van wat er nu is en leren omgaan met angsten en onzekerheid kan met behulp van Acceptance and Commitment Therapy (ACT). De kern van ACT is de filosofie dat het vechten tegen onvermijdelijke zaken ten koste gaat van een waardevol leven. In ACT wordt patiënten geleerd zich te richten op zaken die je kan beïnvloeden, zoals je eigen gedrag, in plaats van controle proberen te krijgen over ervaringen die niet direct te beïnvloeden zijn, zoals emoties en gedachten. Dit houdt in dat je leert je emoties en gedachten te accepteren als nou eenmaal bestaand in plaats van er tegen te vechten, en daarmee hanteerbaar te maken. Sinds maart 2011 is ACT erkend als evidence based behandeling.

Hervinden van evenwicht en versterken van de veerkracht
Hierbij wordt gekeken naar de interne hulpbronnen die iemand bezit en waar iemand in het verleden al een beroep op heeft kunnen doen, hoe houd je het vol, hoe ga je om met moeilijke situaties en kijken wat er in het verleden werkte en daar vooral mee verder gaan.

Heroriëntatie, zingeving en levensvragen
Vaak is het leven na de behandeling van kanker niet meer hetzelfde en is een aanpassing nodig aan de huidige situatie. Daarbij komt dat door de ervaring met kanker men zich opeens bewust is van zijn eigen sterfelijkheid en dat men opnieuw nadenkt over wat echt belangrijk is en er toe doet en waar men meer aandacht en tijd voor wil vrij maken. Dat kan op allerlei vlakken doorspelen: op het gebied van werk, relaties met anderen, waarden etc. Hoe geef je zin aan wat je is overkomen en hoe pas je deze ervaring in in je leven? Hoe ga je verder ook al heb je nog maar een beperkte toekomst en hoe geef je opnieuw zin aan je leven.

Herstel sociale relaties
Kanker heeft veelal een negatieve invloed op de hoeveelheid energie die iemand ervaart om dingen te ondernemen. Tijdens de ziekte heeft de behandeling prioriteit, en komt contact onderhouden vaak op een tweede plan. Daarnaast is kanker, en ziek zijn vaak een moeilijk onderwerp. Deze combinatie maakt dat mensen minder actief deel nemen aan het sociale leven. Enerzijds door het gebrek aan energie en anderzijds omdat ze niet goed aan kunnen sluiten bij de ogenschijnlijke lichtvoetigheid van andermans bestaan. Soms zijn mensen teleurgesteld geraakt in hun vrienden. Andere realiseren zich dat ze juist meer willen investeren in anderen i.p.v. bijvoorbeeld in hun werk. Begeleiding bij hoe pak je je sociale leven weer op, of hoe bouw je een nieuwe sociaal leven op kan heel wenselijk zijn.

Traumabehandeling (EMDR)
Indien een bepaalde gebeurtenis (het horen van de diagnose of een onderdeel van de behandeling) dusdanig impact heeft en iemand last blijf hebben van herbelevingen en nachtmerries over deze gebeurtenis dan is het verstandig om traumabehandeling in te zetten voor die specifieke gebeurtenis. Eye Movement Desensitization and Reprocessing (EMDR) is een relatief nieuwe therapie ontstaan in 1989 en inmiddels ontwikkeld tot een effectieve methode. De patiënt wordt gevraagd vanuit het hier en nu naar de traumatische ervaring te kijken en dan met zijn/haar ogen de bewegende vingers van de therapeut te volgen. Uiteindelijk worden de emoties behorende bij de herinnering losgekoppeld zodat het beeld geen emoties meer oproept. In andere woorden als iemand terug denkt aan een bepaalde zeer nare episode van de behandeling wordt men niet meer overspoeld door emoties, maar is het een “gewoon” naar plaatje geworden. Terug gaan naar het ziekenhuis voor een controle kan dankzij EMDR veel minder belastend worden, voor die patiënten die steeds last kregen van herbelevingen als zij het ziekenhuis weer zagen.

Activeren en opsporen van kerncognities bij somberheid
Vanuit de cognitieve gedragstherapie (CGT) is het van belang om mensen die somber zijn te activeren en opnieuw een dagritme aan te reiken. Door het activeren, komen mensen letterlijk weer in beweging en dit helpt om figuurlijk weer in beweging te komen i.p.v. vast te blijven zitten in sombere en angstige gedachten. Lichamelijke inspanning is zeer belangrijk om naast geestelijke vermoeidheid ook weer lichamelijke vermoeidheid te gaan voelen. Lichamelijke vermoeidheid heeft een positief effect op de nachtrust. En wanneer iemand beter slaapt is iemand beter in staat om de onderlinge samenhang tussen de invloed van gedachten, emoties en handelen te zien. Met andere woorden hoe je tegen een bepaalde gebeurtenis aankijkt bepaalt hoe je je voelt. Een voorbeeld is de controle in het ziekenhuis. Soms is de angst voor terugkeer van den ziekte zo groot dat dit verlammend werkt. De consequenties hebben zo’n grote impact dat het reëel lijkt om heel angstig te worden. Maar de vraag is hoe reëel de angst werkelijk is. CGT helpt om je gedachten stop te zetten en te kijken of na bijvoorbeeld 3 jaar na de operatie met steeds goede uitslagen je je anders kan opstellen. Bijvoorbeeld: “Piekeren heeft geen impact op de uitslag van de scan, ik kan nu al in paniek raken of wachten tot de uitslag en dan zie ik wel weer verder”. Op deze wijze wordt de angst hanteerbaar i.p.v. dat de angst regeert.

Versterking van de relatie van echtparen (o.a. Emotion Focused Therapy)
Door de diagnose en de ziekte raken echtparen soms van elkaar verwijderd en worden rollen omgekeerd. Soms wordt oud zeer opgerakeld of een broos evenwicht verstoord. In het dagelijks leven is het al best moeilijk een relatie goed te houden laat staan als er een levensbedreigende ziekte bij komt. Echtparen kunnen samen op gesprek komen. Daarnaast wordt er steeds meer ervaring opgedaan met de Houd me Vast training, van Sue Johnson, bij echtparen met kanker om (ernstige) relatieproblematiek te voorkomen, en te leren om contact te blijven maken en met elkaar verbonden te blijven bij deze grote dreiging.

Systeemgesprekken met het gezin
Wanneer de communicatie stopt of het gezin elkaar te veel beschermd en hierdoor van elkaar verwijderd raakt, kan het helpen om als gezin een aantal gesprekken te hebben. Juist ook in het geval van een slechte prognose kan het helpen om in gesprek te gaan, om angsten te bespreken en wensen kenbaar te maken zodat goed afscheid genomen kan worden, hoe moeilijk ook. Ook kan het helpen om na de behandeling weer normale rollen aan te nemen en daarover afspraken te maken met elkaar. Ook hier wordt veel vanuit de hechtingstheorie gewerkt, met de focus op veilige verbinding, die de basis vormt van EFT. Omdat als je je verbonden voelt met je dierbare, het omgaan met dreigend verlies minder eenzaam en daardoor minder zwaar is.

Rouwtherapie
Verlies, dood en het sterven zijn altijd aanwezig in de oncologie en zo ook het afscheid moeten nemen van dierbaren. Het is van belang om na te gaan bij nabestaanden of de rouw goed verloopt. Sommige nabestaanden hebben veel moeite om na het overlijden van de patiënt, om de draad weer op te pakken. Soms ontvangen nabestaanden goed bedoeld advies van mensen uit hun omgeving dat de rouw nu toch wel over moet zijn. Zij willen naasten of vrienden niet meer lastigvallen en zoeken hulp in het professionele circuit. Hulp bij rouwverwerking kan emotionele pijn en mentaal lijden bij naasten die rouwen om hun overleden geliefden verlichten en kan voorkomen dat een nabestaande geïsoleerd raakt in het worstelen met het verwerken van het verlies. Het benoemen en erkennen van verlieservaringen en het zoeken van manieren om hiermee om te gaan helpen nabestaanden met het verlies verder te leven.
Patiënten worden ook geconfronteerd met allerlei verliezen die ze moeten verwerken, zoals het moeten missen van een ‘vanzelfsprekende’ gezondheid, van een ‘gezond’ toekomstperspectief of van lichaamsdelen zoals een been of borst. Rouwtherapie kan dan onderdeel van een behandeling zijn. Rouwtherapie kan bestaan uit individuele gesprekken op CGT-basis of om groepstherapie met lotgenoten (zie aldaar). De groepstherapie kan versterkend zijn door de uitwisseling met lotgenoten en kan bestaan uit thematische sessies zoals hoe te communiceren met anderen over elkaars verlies. Onderzoek naar het effect van rouwtherapie laat gemengde resultaten zien; rouwtherapie lijkt vooral veelbelovend voor individuen en families met hoge distress.

Systeemtherapie
Het doel van systeemgesprekken is om (weer) te gaan communiceren binnen een systeem. De term ‘systeem’ verwijst naar het feit dat iedereen deel uitmaakt van sociale systemen, zoals een gezin, schoolklas of buurt. In een systeem kunnen allerlei misverstanden en problemen ontstaan. Wanneer iemand kanker krijgt, kunnen de gezinsleden (het systeem ‘gezin’) worstelen met hun eigen emoties of met de psychische problemen of ziekte van dat gezinslid. Soms lukt het niet (meer) om met elkaar te praten over de impact die de ziekte heeft op ieder afzonderlijk en op elkaar en kan men daardoor geen goed contact met elkaar blijven houden. Wanneer bepaalde onderwerpen niet worden besproken (om elkaar te beschermen of omdat men gewoon niet weet hoe) of wanneer de communicatie zelfs stopt, kan het helpen om als gezin een aantal gezinsgesprekken te hebben. In geval van een slechte prognose van de patiënt kan het helpen angsten te bespreken en wensen kenbaar te maken, zodat op een goede manier afscheid genomen kan worden, hoe moeilijk dit ook is. Als mensen zich verbonden voelen met hun dierbare is het omgaan met dreigend verlies minder eenzaam en daardoor minder zwaar.
Hier kan gewerkt worden volgens de hechtingstheorie van de Britse psychiater Bowlby, die bekend is geworden door zijn theorieën over hechting tussen opvoeders en kinderen. Hij benadrukte het belang van een goede interactie tussen hen om een goede hechting tot stand te laten komen. Het gedrag van het kind lokt nabijheid, bescherming en verzorging uit. Als ouders/verzorgers hier responsief op reageren, draagt dat bij aan een veilige hechting. Een veilige hechting draagt bij aan vertrouwen en veiligheid binnen menselijke relaties. De hechtingstheorie biedt antwoorden op enkele van de meest fundamentele vragen over menselijke relaties. Hoe raken we gevangen in zinloze strategieën die ons juist beroven van de liefde die we van onze partners en gezinsleden verlangen? De hechtingstheorie biedt duidelijke conceptualisering van de bijdrage van intieme relaties aan gezondheid en van cruciale momenten die bepalend zijn voor gezondheid of disfunctioneren.

Groepsbehandelingen
Er worden verschillende groepsbehandelingen aangeboden aan patiënten met kanker, onder andere in de psycho-oncologische centra van IPSO. De groepen gaan over thema’s zoals ‘Kanker, hoe nu verder?’ ‘Als ik niet meer beter word?’, ‘Partnergroep’ of ‘Mindfulness bij kanker’. Dit zijn gestructureerde groepsbijeenkomsten van zes tot acht sessies die wekelijks of tweewekelijks plaatsvinden. In deze groepen kunnen naast psycho-educatie en ontspanningsoefeningen diverse onderwerpen en thema’s worden behandeld. Daarnaast is er gelegenheid om ervaringen te delen met lotgenoten. Deze gespreksgroepen worden geleid en gestructureerd door ervaren psychologen. Er zijn groepen voor patiënten, voor naasten en voor patiënten en naasten. De evaluaties van deze groepen laten veelal grote tevredenheid van patiënten zien.

Naast gesprekken wordt er vaak gebruik gemaakt van visualisaties, aandachtgerichte- (of meditatieve) en ontspanningsoefeningen. Daarnaast hebben de therapeuten hun eigen expertise in diverse vormen van behandelingen, zoals existentiële therapie, traumabehandeling (o.a. EMDR), ACT en cognitieve gedragstherapie. Wij bieden tevens de mogelijkheid voor een drietal individuele sessies haptotherapie.

Online aanmelden

Na aanmelding wordt een afspraak gemaakt voor een intakegesprek (meer informatie)

Direct online aanmelden